Tweehonderd jaar geleden werd Louis Braille
geboren, de bedenker van het naar hem genoemde schrift waarmee blinden
en slechtzienden kunnen lezen en schrijven. In Nederland wordt het niet
veel meer gebruikt, maar in de derde wereld is het nog van groot
belang, zegt de Stichting Dark & Light Blind Care.
VEENENDAAL
- Nu er technische snufjes beschikbaar zijn, zoals het gesproken boek,
hebben weinig blinde Nederlanders nog behoefte aan het brailleschrift.
Slechts 1500 tot 2000 van de 300.000 blinden en slechtzienden beheersen
het. Maar in de derde wereld is braille nog hard nodig, stelt Klaas
Aikes van de christelijke Stichting Dark & Light Blind Care. Deze
organisatie zet zich in voor blinden en slechtzienden. Aikes vreest dat
een grote groep blinden over het hoofd wordt gezien, als mensen het
brailleschrift minder belangrijk gaan vinden.
,,We hebben in het
Westen genoeg geld voor technologieën die het brailleschrift kunnen
vervangen”, zegt hij. ,,In de derde wereld is dat anders. Bovendien is
het aantal blinden hier lager; we hebben nu eenmaal een betere medische
zorg. Zo kan de illusie worden gewekt dat voor alle blinden geldt dat
ze geen hulp meer nodig hebben. In de derde wereld zijn echter een
heleboel mensen die het brailleschrift goed kunnen gebruiken.”
Vingertoppen
Blinden
in Nederland zijn vaak pas op latere leeftijd hun gezichtsvermogen
kwijtgeraakt. Soms zijn hun vingertoppen dan niet gevoelig genoeg meer
voor het brailleschrift. Maar van de naar schatting 37 miljoen blinden
ter wereld leeft tachtig procent in ontwikkelingslanden. Mensen krijgen
daar op jongere leeftijd ziektes als trachoom en rivierblindheid. Als
zij niet op tijd worden behandeld, kunnen die ziektes leiden tot
blijvende blindheid.
Voor dezer mensen is braille een uitkomst.
Het probleem is, dat veel blinden er nog niet mee hebben kennisgemaakt.
,,Mensen die niet kunnen zien, worden vaak binnengehouden door hun
familie”, vertelt Aikes. ,,Dat heeft te maken met schaamte. Verder
bestaat in ontwikkelingslanden het idee dat je door een handicap voor
altijd afhankelijk blijft van familie. Blinden worden ook afhankelijk,
doordat ze weinig leren. Braille is een goed middel om te bewijzen dat
dit niet zo hoeft te zijn.”
Hoewel technologie duizenden euro’s
kost, is het omzetten van een boek in brailleschrift niet duur. ,,Op
onze website is een actie waarmee je voor een dubbeltje al een
braillepagina kunt laten maken in een ontwikkelingsland”, vertelt de
medewerker van Dark & Light Blind Care. Als je een groter aantal
boeken drukt, is het waarschijnlijk nog goedkoper.”
Hoeveel
blinden in ontwikkelingslanden daadwerkelijk gebruikmaken van braille,
weet Aikes niet. Wel is bekend dat slechts tien procent van alle
gehandicapten (dus niet alleen blinden) onderwijs krijgt. Er zijn wel
blindenscholen gestart; sommige kinderen krijgen met behulp van braille
zelfs les op een normale school.
Allerarmsten
In
de Verenigde Naties is ook aandacht voor de rechten van blinden. Eind
2006 is een VN-verdrag voor mensen met een handicap aangenomen. Aikes:
,,De universele verklaring voor de rechten van de mens geldt natuurlijk
ook voor gehandicapten, alleen houden veel landen zich daar niet aan.
Dus is er nu een expliciet verdrag, waarin staat dat gehandicapten
bijvoorbeeld recht hebben op onderwijs en dat er hulpmiddelen, zoals
braille, beschikbaar moeten zijn.”
Steeds meer landen
ratificeren het verdrag, hoewel van de uitvoering niet altijd wat
terechtkomt. ,,Over het algemeen is er in derdewereldlanden weinig geld
om hulpmiddelen beschikbaar te stellen, daarom roept het VN-verdrag
rijke landen op arme landen te ondersteunen met geld en kennis.”
Nederland
heeft het expliciete verdrag wel ondertekend, maar heeft het nog niet
formeel bekrachtigd, vertelt Aikes. Hij vindt dat het Nederlandse
ontwikkelingsbeleid voor blinden wat te wensen overlaat. ,,De minister
heeft gezegd dat het ontwikkelingsbeleid niet specifieke groepen
ondersteunt, maar armoede in het algemeen bestrijdt. Toch hebben
gehandicapten wel speciale aandacht nodig, want zij horen bij de
allerarmsten met de minste rechten.”
